Yapay zekanın giderek hayatımızda yer almaya başlamasıyla yapay zekayla deprem tahmini gündeme gelmeye başladı denebilir. Telefonların artık fonksiyonelliğinin artmasıyla, depremi tahmin etme konusunda önemli adımlar atılmaktadır. Gelecek zamanlarda yaşanacak olan depremlerin zamanlamasının tahmininde yapay zekanın önemli bir rol oynayacağı tahmin edilmektedir. Sismik etkinliklere ilişkin veri kümeleri analiz edilerek deprem oluşumlarını potansiyel açıdan tahmin edebilecek kalıplar tanımlanmıştır. Bu yönde yapay zekanın umut verici olduğu ifade edilmiştir.
Teksas Üniversitesi’nden araştırmacı bilim insanları tarafından, yapay zeka algoritmasıyla deneyler yapılmıştır. Bu deneyler sonucu, önemli adımlar atıldığını söylemek mümkündür. Algoritma sayesinde, deprem meydana gelmeden bir hafta önce % 70’lik bir tahmin potansiyeli olduğu gözlemlenmiştir. Bu denemelerin Çin’de 7 aylık bir süre zarfında gerçekleştiği belirtilmektedir.
Yapay Zeka Sayesinde Deprem Tahmin Edebilme Olasılığı Nedir?
Yapay zeka, bu kadar depremi güvenli bir şekilde tahmin edebilme başarısını gözler önüne sermektedir. Yapılan deneylerin bu konuyu daha fazla gündeme getireceği düşünülmektedir. Yapay zekanın depremi tahmin edebilme olasılığı, oldukça etkileyici demek doğru olacaktır. Sistem, 321 kilometrelik bir yarıçapta meydana gelen 14 depremin yerini ve şiddetini tahmin etmiştir. Sistemin yalnızca bir depremi kaçırdığı göz önünde bulundurulmaktadır.
Deprem tahmini alternatiflerinin nadirliği ve eksikliği bu yönde dikkate değerdir. Bu nedenle % 70 oranında bir deprem tahmininin aslında oldukça iyi bir başarı olduğu söylenebilmektedir. Bu düzeydeki doğruluk payı bile, mal ve can kayıplarının önüne ciddi anlamda geçebilecektir. Ayrıca global bir küresel depreme hazırlık büyük ölçüde hızlanacaktır.
Araştırmanın bir sonraki aşaması, deprem riski yüksek bölgelerde yapay zekanın kullanabileceği yönündedir. Yapay zeka modelleri, doğruluklarını artırma yönünde, kapsamlı veri setlerine dayanmaktadır. Böylece yapay zeka algoritmasının tahmin yeteneklerini geliştirmesi beklentisi bulunmaktadır. Kesin zaman tahmininin günümüzde de hala zor olduğu bilinen bir gerçektir. Bugüne kadar bu konuda tam anlamıyla bir sistem geliştirilmiş değildir. Bu noktada yapay zekanın veri odaklı yaklaşımı değerlendirilme aşamasındadır.
Deprem tahmininde yapay zekanın artan rolü değinilerek, hasar ve can kayıplarının öngörülmesi gündemdedir. Deprem sonuçları oluşturulup, bu senaryoların sonuçları analiz edilmektedir. Bu analizler sayesinde şu bilgilere erişilebilir;
- Hayatını kaybedebilecek insan sayısı
- Yaralanabilecek insan sayısı
- Bina ve altyapılarda meydana gelebilecek hasarlar
Yapılan analizlerden elde edilen verilerin, acil durum müdahalesi ve iyileştirme süreçlerinde kritik olduğu belirtilmektedir. Yazılım sayesinde, ülkemizin dört bir yanında tatbikatlar artacaktır. Yerel yönetimlerle işbirliği içinde çalışılarak, afetlere karşı hazırlık düzeyinin artması hedeflenmektedir.
Uzmanlar tarafından, yapay zekanın deprem sonrası müdahalede oldukça önemli olduğu ifade edilmektedir. Bilim insanlarının kısa vadede algoritmayı daha fazla veri için kullanmaya yönelik çalışmaları vardır. Yapay zekanın daha geniş bir coğrafyada test edilmesi, bu şekilde planlanmaktadır. Araştırma ekibindeki bazı bilim adamlarının, deprem tahmini yapmaya yakın olmadıklarını da vurguladıkları bilinmektedir. Bununla birlikte sonuçların umut verici olduğu da dikkat çekicidir.
Yapay Zekanın Deprem Tahmininde Gelecekteki Potansiyeli
Deprem erken uyarı sistemi olarak yapay zeka, insan hayatının sürdürülebilirliği konusunda ilgiyi kendi üzerine çekmektedir. Depremin yerinin, şiddetinin ve zamanının % 100 oranında tahmin edilmesi, oldukça zor bir süreçtir. Günümüzde yapay zekanın gelişiminde ve ilerleyişinde, GAN ağlarının önemi tartışılmaz. İki farklı yapay sinir ağı bulunan yapı, deprem araştırmalarında kullanılmaktadır. Bunun daha fazla geliştirilmesiyle, daha iyi sonuçlar alınacağı kesinleşmiştir.
Bunun yanında farklı coğrafyalarda ve deprem tiplerinde ne kadar başarılı olacağı henüz netlik kazanmamıştır. Yine de bu tür bir teknolojinin, deprem riski yüksek bölgelerde umut vadettiği söylenebilmektedir.
Yapay zeka ve makine öğrenmesi metotları, deprem tahmini konusunda doğruluğu artırma potansiyeline sahiptir. Arama motoru tarafından geliştirilmiş bir yapay zeka modeli, depremi 7 saniye önce tahmin etmiştir. Bunun yapay zekayla deprem tahmini süreci açısından önemli bir adım olduğu vurgulanmaktadır. Bu tahminlerin yine de henüz erken uyarı sisteminde kullanılabilecek kadar güvenilir olmadığı da ortadadır. Deprem tahminlerinde devrim yaratma potansiyeli olan sistem, gözden kaçabilecek ilişkileri ve desenleri ortaya çıkarabilmektedir. Bu da deprem tahminlerinin güvenilirliğini ve doğruluğunu artırabilmektedir.
Deprem Tahmininde Yapay Zekayı Kullanmanın Avantajı Nedir?
Deprem tahmin sürecinin hızlanması ve otomatikleşmesidir. Erken uyarı sistemi böylece etkili bir şekilde çalışabilmektedir.
Yapay Zekanın Eğitiminin Tamamlanması Çerçevesinde Öncelikle Ne Hedeflenmektedir?
Sistemin fizik tabanlı modellerle birleştirilmesi hedeflenmektedir. Yapay zekanın depremleri tahmin etmesi sisteminin eğitimle hızlanması, özellikle ülkemizde oldukça önem arz etmektedir.
